Eugene O’Neill schreef veel toneelstukken. Het meest autobiografische stuk dat hij schreef had hij liever niet op de planken gezien. Of in ieder geval: niet al drie jaar na zijn overlijden. Zijn vrouw besloot anders. Wij besloten, zestig jaar na zijn overlijden, het stuk te gaan bekijken in het Parktheater in Eindhoven. In feite hoofdzakelijk omdat de beschrijving in het programmaboekje aansloot bij onze smaak. Het stuk bleek uiteindelijk minder in de smaak te vallen.
6 December. De naamdag van de heilige Nicolaas van Myra. Het is tien voor half zeven als wij een stoel claimen voor de inleiding van het toneelstuk van de Toneelgroep Amsterdam. En ik zal meteen bekennen: na ‘Het Temmen van de Feeks’ hebben wij nauwelijks nagedacht over het bezoeken van toneelstukken van juist die Toneelgroep. Het abstractieniveau was net iets te hoog voor ons. Wij houden van begrijpelijk drama. Maar, zoals het Zuidelijk Toneel ooit bewees: soms verdienen theatergezelschappen gewoon een tweede kans. Dan blijkt, bij de herkansing, een nieuwe productie ineens alles op te pakken dat de vorige productie nog liet liggen. Gedreven door die hoop horen wij de inleiding. Een heerlijke inleiding. Sommige mensen kunnen faeces-snoepgoed nog verkopen.
Een uur later begint in de Philipszaal het klapstuk van de avond. En ik hecht er waarde aan om u te vertellen dat we in exact dezelfde zaal, precies een maand eerder, nog een heerlijk meesterwerk zagen van de Toneelgroep Oostpool. Ik heb daar geen weblog over geschreven, terwijl feitelijk dat toneelstuk mijn aandacht meer leek te verdienen dan de Lange Dagreis naar de Nacht.
Wat mankeert er aan de Dagreis? Nou precies zoals de titel impliceert: ze is nogal lang. Het stuk begint traag en blijft traag. De dialogen tussen de hoofdpersonen zijn saai en de onderlinge ruzies doen sterk denken aan een oude grammofoon die in dezelfde groef blijft hangen. Het is vooral meer van hetzelfde. Misschien kan ik het nog het beste vergelijken met seks onder de dekens, zonder enige vorm van hoogtepunt. Het gaat maar door, in datzelfde ritme, zo nu en dan onderbroken door een verrassende wending maar in de regel vooral voorspelbaar.
Dat ligt niet zozeer aan de acteurs. Buiten Marieke Heebink, die net iets te zeer teksten uit haar script lijkt op te dreunen, zijn alle acteurs op het podium even overtuigend. Gijs Scholten van Aschat blinkt uit als vader van een verscheurd gezin. Ook Roeland Fernhout en Ramsey Nasr maken het, wat mij betreft zwaar overschat, stuk nog enigszins dragelijk om naar te kijken. Het acteerwerk kan het tragische tempo niet compenseren. Opgelucht halen we adem als de pauze is aangebroken. Snel naar huis. Terwijl ik de lijnen van de weg tel, om weer op snelheid te komen, vervloek ik O’Neill zijn (derde) vrouw Carlotta. De nobelprijs winnende toneelschrijver had één ding goed begrepen: dit stuk hadden we beter nooit op de planken gezien.