Haren: Ere wie ere toekomt. Schuld voor de schuldigen.

Vrijdagavond, uurtje of zes. Ik zou eigenlijk – iets minder dan twintig jaar nadat ik de echte Herman Brood, de Nederlandse belichaming van het hedonistische credo Sex, drugs & rock ‘n’ roll, zag optreden in het, inmiddels al zo’n 15 jaar geleden gesloten, Concertpodium Noorderlicht – naar een optreden van de Brood coverband Street gaan. Vier uur later zou ik besluiten toch niet te gaan. Zo gaan die dingen weleens. Niet vaak overigens.

Enkele uren, misschien dagen, daarvoor besloten enkele jongeren gehoor te geven aan de, soms expliciete soms meer impliciete, oproep die diverse media eerder die dag deden om te komen ‘feesten’ in Haren. Er was, voor zover u dat gemist heeft, niks aan de hand in Haren. Sterker nog: het ene feestje dat er zou zijn was inmiddels afgeblazen. Het boeiden de velen radio- en tv-presentatoren niet; zij creëerden een niet bestaand feest door er veelvuldig over te berichten. De macht van de media was nog discutabel. Later die avond werd zij evident. Duizenden mensen kwamen naar Haren nadat een uitnodiging van een 15-jarig meisje, voor haar sweet sixteen, buitenproportioneel groot werd opgeblazen. Een klein percentage van de aanwezigen besloot deze sweet sixteen aan te grijpen om te rellen. De rotte appels waren afgereisd naar Haren. Deze vrijdagavond werd een rotte fruithandel en de 18.000 inwoners van de mooie Groningse gemeente mochten de hoofdprijs betalen.

Daags na deze bizarre taferelen waren het veel van dezelfde media die bij hadden gedragen aan het opblazen van deze luchtballon die de schuldvraag op tafel legden. Opmerkelijk daarbij was dat zij veelal zichzelf buiten de analyse lieten. De schuldige was dat 15-jarige meisje, dat op haar eigen verjaardag onder moest duiken. Het was ook de gemeente, de handhavers. Ja: het was zelfs de schuld van facebook; omdat wij ook graag de telefoon de schuld geven van escalerende gesprekken. Maar de schuld van de media? Uiteraard niet. Stel je voor. Never shoot the messenger. Het leger van journalisten wasten, in groepsverband en gelijk Pilatus, haar handen in onschuld, nog voordat de eerste glassplinters waren opgeveegd. De journalistiek, immers, doet nooit zelf iets verkeerd; zij verslaan alleen het nieuws. En ik denk graag mee met hen: Was het maar zo simpel.

Ik heb het weggerelativeerd. Voor mij was dat Project X gelijk de millenniumbug of het zogenaamde einde der tijden van de Maya. Het zou zo ver niet komen. Eerlijk is eerlijk: als iedereen het zo had gezien, was dat een selffulfilling prophecy geworden. Zoals het dat nu ook is geworden. De media schilderde het op voorhand al af als een van de meest heftige gebeurtenissen van dit jaar. Juist in komkommertijd heeft de journalistiek behoefte aan dit soort gebeurtenissen. Als ze niet vanzelf komen, dan helpen zij het een handje. Dan hebben ze ook weer dagen iets om over te schrijven. Daarbij vergaten zij voor het gemak dat die jongeren weleens bij zichzelf gedacht kunnen hebben: ‘Als dit echt zo groots en heftig gaat worden dan wil ik daar bij zijn.’ Daarmee pleit ik de echte schuldigen niet vrij. Voor mij is de moordenaar nog altijd degene met het mes in zijn handen. De schuldigen in dit geval zijn uiteindelijk dus nog altijd die jongeren. Allemaal. Maar het zou de presentatoren en redacteurs sieren als zij hun handen onder het (zo onschuldige) water vandaan trekken en er, in ieder geval eentje, in eigen boezem steken. Ere wie ere toekomt. Schuld voor de schuldigen.