Een team van generalisten of een generalistisch team?

Gemeenten zijn per 1 januari 2015 verantwoordelijk voor uitvoering van de Jeugdwet, Wmo 2015 en de Participatiewet. Een grote uitdaging voor gemeenten, waarbij niet alleen de nieuwe taken maar ook een fikse bezuiniging de agenda bepalen. Gemeenten moeten, zogezegd, meer doen met minder geld. Dat klinkt simpeler dan het is. Het is voor veel gemeenten dé uitdaging van het moment. Voor veel gemeenten is het ook een reden om juist op deze terreinen de samenwerking op te zoeken met omliggende gemeenten.
 
Een belangrijk deel van de aandacht gaat uit naar de ontwikkeling van de eerste lijn door de inrichting van zogenaamde sociale wijk- of gebiedsteams. Deze teams moeten multidisciplinair zijn: samengesteld uit professionals met verschillende achtergronden, uit verschillende organisaties en met verschillende disciplines. Zij moeten samenwerken in een wijkteam om een integrale aanpak te garanderen. Over toegankelijkheid van een dergelijk team zijn landelijk de meningen nauwelijks verdeeld: Een wijkteam is centraal gepositioneerd in een wijk of gebied. Het is gemakkelijk toegankelijk voor burgers die op zoek zijn naar informatie of ondersteuning nodig hebben. De teams worden tegelijkertijd verondersteld een signalerende functie te vervullen. Zij zijn, als het ware, de ogen en oren in de wijk. Vroege signalering en toegankelijkheid beperken, volgens de vooronderstelling die mede aan deze ontwikkeling ten grondslag ligt, de inzet van specialistische hulp.
 
Een belangrijk kernwoord hierbij is ‘de generalist’. Dat is een modewoord dat veelal een veel zwaardere lading krijgt dan het verdient. In feite is een generalist het tegenovergestelde van een specialist. Een generalist heeft overal een beetje verstand van. Of, zoals ik laatst ergens las: iemand die weinig weet van veel. Een uitleg die vaak ontbreekt, maar die wellicht ook meteen het probleem bloot legt dat zich, met de doorvoering van de nieuwe taken van de gemeente, aan menigeen beleidsschrijver lijkt op te dringen.
 
Wat bedoel ik nou eigenlijk?
 
Welnu: wanneer je een multidisciplinaire team samen gaat stellen, is het natuurlijk nooit nuttig om dat te vullen met generalisten. Een generalist doet het prima immers bij een gemiddelde tv-quiz, maar wanneer het om menselijke problemen gaat is een bepaalde specialistische insteek toch onontbeerlijk. Zou je een team vormen met zuiver generalisten, dan mis je dus iedere vorm van specialisme.
 
Het is een spraakverwarring, mijns inziens, die we niet de kans moeten geven om het debat te gaan beheersen. Wijkteams vragen niet om generalisten. Ze hebben specialisten nodig, die de kansen en de mogelijkheden krijgen om zich, buiten hun specialisme om, als generalist te ontwikkelen. Geen team van generalisten dus. Maar een generalistisch team: een generalistisch tafelkleed (voor op de keukentafel) gehaakt met specialistisch garen.
 
In feite zoeken gemeenten niet naar generalisten. Die constatering staat haaks op de terugkerende vacatureteksten: ‘generalisten gezocht’. Met generalisten zouden de gemeenten de grote veranderingen die op hen afkomen nooit het hoofd kunnen bieden. Meer doen met minder geld. Maar niet met minder specialisme. Want ‘gedeeld specialisme’ is juist precies de vacaturetekst die de toekomst bij de gemeenten heeft neergelegd.