Het is 9 oktober. Ik heb net onze kleine jongen naar school gebracht en scroll, zittend aan de eettafel, door wat nieuws en social media berichten. Oorlog in Europa, genocide in Gaza, een dreigende burgeroorlog in de Verenigde Staten. De wereld is gek. Dat was ze altijd al een beetje, maar iedere ochtend lijken we met elkaar de weg nog een beetje verder kwijt te raken. 9 oktober. Nog maar 20 dagen en we mogen weer naar stembus.
Met een naderende verkiezingsdatum, kijken we met velen bijna dagelijks naar allerlei peilingen en de daarbij horende verschuivingen in het politieke landschap. De positie van de PVV, en de schijnbaar zo trouwe aanhang die de partij vertegenwoordigt, zelfs na de afgelopen regeerperiode, is daarbij uiteraard een terugkerend gespreksonderwerp. De opkomst en volharding van die politieke stroming, hoe verrassend ook voor sommigen, is echter in mijn ogen niet de kern van de uitdaging waar Nederland voor staat. Het is een symptoom.
Het échte vraagstuk ligt dieper: de enorme en steeds scherpere tegenstellingen die onze maatschappij splijten. Onze politieke partijen zijn een directe weerspiegeling van deze maatschappelijke kloven. Zij vertegenwoordigen hun achterban, wat uiteraard hun democratische plicht is, maar de manier waarop dit gebeurt wringt met de politieke cultuur waar Nederland ooit bekend om stond.
Ik herinner me de trots waarmee we in het buitenland spraken over onze consensuscultuur: de kunst van het ‘samen eruit komen’ door middel van overleg en compromis. Het impliceerde een enorme bereidheid om over de schaduw van de eigen partij heen te stappen omwille van het landsbelang. Die cultuur is op veel plekken verdampt, vervangen door een strijd waarin de kloven worden uitvergroot in plaats van overbrugd.
In Huize van Rijswijk liggen de stempassen bijna gebroederlijk naast elkaar, ondanks dat ze een eigen kant van het politieke spectrum vertegenwoordigen. En ook dit jaar ga ik, zoals altijd, met trots richting stembureau. Tegelijkertijd kijk ik ook met spreekwoordelijk angstzweet naar de peilingen, in de volle wetenschap dat dit weer een lang proces van formeren en informeren inleidt. Een proces op weg naar een kabinet dat ongetwijfeld, net als het vorige, zo verschrikkelijk veel stemmers het gevoel zal geven dat ze niet gehoord zijn.
9 oktober. Ik leg mijn telefoon maar even neer. Ik heb vast wel ergens een serie die ik nog bingen kan. Maar nu eerst maar even koffie.